Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne – co musisz wiedzieć przed złożeniem wniosku

Nauczyciele i pracownicy pedagogiczni z województwa podlaskiego nie muszą czekać na powszechny wiek emerytalny, by skorzystać ze świadczenia z ZUS. Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne to realna alternatywa dla wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej – pod warunkiem spełnienia kilku konkretnych wymogów.

Jak wyjaśnia Katarzyna Krupicka, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie podlaskim: „Aby otrzymać nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, należy spełnić trzy podstawowe warunki: osiągnąć odpowiedni wiek, posiadać wymagany staż pracy zarówno ten ogólny jak i w zawodzie nauczyciela oraz rozwiązać stosunek pracy”.

Kto może skorzystać i w jakim wieku?

Pierwszym warunkiem jest ukończenie odpowiedniego wieku, który zmienia się w zależności od roku złożenia wniosku. W latach 2025-2026 wymagane jest ukończenie 56 lat przez kobiety i 61 lat przez mężczyzn. Progi te będą stopniowo rosnąć – w latach 2027-2028 wyniosą odpowiednio 57 i 62 lata, w latach 2029-2030 – 58 i 63 lata, a w latach 2031-2032 – 59 i 64 lata.

Drugim warunkiem jest wykazanie co najmniej 30 lat okresów składkowych i nieskładkowych, w tym minimum 20 lat pracy w zawodzie nauczyciela, wychowawcy lub innego pracownika pedagogicznego, zatrudnionego przynajmniej w połowie obowiązkowego wymiaru godzin. Świadczenie przysługuje osobom pracującym m.in. w:

• publicznych i niepublicznych przedszkolach i szkołach,
• specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych,
• młodzieżowych ośrodkach wychowawczych.

Od 1 września 2024 roku krąg uprawnionych został rozszerzony o pracowników poradni psychologiczno-pedagogicznych. Świadczenie przysługuje teraz również nauczycielom, wychowawcom i innym pracownikom pedagogicznym zatrudnionym w publicznych i niepublicznych poradniach, w tym w poradniach specjalistycznych udzielających dzieciom, młodzieży, rodzicom i nauczycielom pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz wsparcia w wyborze kierunku kształcenia i zawodu.

Trzecim warunkiem jest rozwiązanie stosunku pracy – na wniosek nauczyciela lub z powodu wygaśnięcia umowy. Należy zakończyć wszystkie umowy o pracę, niezależnie od ich rodzaju i wymiaru, oraz nie podejmować nowego zatrudnienia ani nie prowadzić działalności gospodarczej do momentu rozpoczęcia pobierania świadczenia.

Jak złożyć wniosek i ile wynosi świadczenie?

Osoby zainteresowane powinny wypełnić wniosek na druku ENSK, dostępnym na stronie internetowej ZUS lub w każdej placówce Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające okresy składkowe i nieskładkowe, a także potwierdzające okres wykonywania pracy nauczycielskiej. Potrzebne będą też dokumenty dotyczące innych okresów – pracy, prowadzenia działalności, służby wojskowej, pobierania zasiłku dla bezrobotnych, nauki w szkole wyższej czy korzystania z urlopu wychowawczego.

Osoby, które pracowały przed 1 stycznia 1999 r. i nie złożyły wniosku o kapitał początkowy, powinny dostarczyć również dokumenty dotyczące wynagrodzenia z tamtego okresu. Prawo do świadczenia powstaje w dniu spełnienia wszystkich warunków, jednak nie wcześniej niż od miesiąca złożenia wniosku.

Kwota świadczenia ustalana jest indywidualnie, ale nie może być niższa niż minimalna gwarantowana emerytura – obecnie po waloryzacji od marca wynosi 1 978,49 zł brutto. Świadczenie wypłacane jest do osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, czyli 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn, lub do uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury.