Setna rocznica urodzin Andrzeja Wajdy to dobry moment, by zapytać, czy jego filmy naprawdę należą już do przeszłości. Odpowiedź, jakiej udziela Kino Forum w Białymstoku, jest jednoznaczna: absolutnie nie. Przez cały 2026 rok trwa przegląd „WAJDA: re-wizje” – cykl dziesięciu filmów jednego z najwybitniejszych reżyserów w historii światowego kina, które wracają na duży ekran nie jako muzealny eksponat, lecz jako żywe, prowokujące i zaskakująco aktualne dzieła.

Wajda na nowo

Pomnikowy? Może w zbiorowej pamięci. Ale na ekranie Wajda pozostaje twórcą zadziwiająco nowoczesnym – o niezwykłym wyczuciu rytmu, malarskiej wrażliwości i narracyjnym mistrzostwie, które nie starzeją się razem z epoką. Jego bohaterowie – młodzi ludzie uwikłani w historię, politykę i narodowe mity – brzmią niepokojąco znajomo. Właśnie dlatego organizatorzy przeglądu zdecydowali się na „re-wizje”: nie zwykłe przypomnienie, lecz świeże odczytanie filmów w nowym kontekście historycznym i społecznym.

Program ułożono w rytmie kalendarza – każdy miesiąc przynosi inny tytuł, dobrany do pory roku i nastroju. Obok arcydzieł powszechnie znanych pojawiają się filmy, które dziś szczególnie domagają się reinterpretacji.

Czerwiec: Człowiek z marmuru

Czerwcowy seans to jeden z najbardziej oczekiwanych punktów całego cyklu. 24 czerwca 2026 o godz. 17:15 w Kinie Forum przy ul. Legionowej 5 zostanie wyświetlony „Człowiek z marmuru” (1977) – film, który w Polsce Ludowej wywołał prawdziwą konsternację władzy, a dziś uznawany jest za jedno z arcydzieł polskiego kina.

Agnieszka – zagrana w brawurowym debiucie przez Krystynę Jandę – jest młodą, zadziorna reżyserką, która postanawia nakręcić film o zapomnianym stalinowskim przodowniku pracy, Mateuszu Birkucie. Jej śledztwo prowadzi w głąb świata propagandy, manipulacji i złudnych nadziei, gdzie jednego dnia można być bohaterem ludu, a kolejnego – zniknąć za sprawą cenzury bez śladu. Wajda oparł konstrukcję narracyjną na „Obywatelu Kane’ie” Orsona Wellesa i stworzył obraz totalitaryzmu tak precyzyjny, że aparat PZPR zakazał wszelkiej reklamy filmu, a minister kultury, który zgodził się na jego realizację, rychło stracił stanowisko.

Historia, której prawie nie było

Scenariusz Aleksandra Ścibora-Rylskiego czekał na realizację od początku lat 60. Wajda chciał pierwotnie obsadzić w głównej roli Agnieszkę Osiecką – nie dostał zgody. Szansę przyniosła dopiero zmiana na szczytach władzy. Gdy film w końcu powstał, nie pojechał oficjalnie do Cannes – reżim nie wyraził zgody. Trafił tam w sekcji pozakonkursowej i zdobył nagrodę FIPRESCI. Kilka lat później sequel – „Człowiek z żelaza” – wrócił do Cannes już jako symbol Solidarności i przywiózł Złotą Palmę.

Film trwa 153 minuty i jest wart każdej z nich.

Pełny harmonogram przeglądu

• Marzec – Popiół i diament (1958)
• Kwiecień – Wesele (1972)
• Maj – Niewinni czarodzieje (1960)
• Czerwiec – Człowiek z marmuru (1977)
• Lipiec – Brzezina (1970)
• Sierpień – Kronika wypadków miłosnych (1985)
• Wrzesień – Krajobraz po bitwie (1970)
• Październik – Bez znieczulenia (1978)
• Listopad – Ziemia obiecana (1974)
• Grudzień – Wszystko na sprzedaż (1968)

Informacje praktyczne

Seans „Człowieka z marmuru” odbędzie się 24 czerwca 2026 o godz. 17:15 w Kinie Forum, ul. Legionowa 5 w Białymstoku. Bilety kosztują 20 zł (normalny) i 18 zł w specjalnej cenie „rodzinnej” – dla grup co najmniej trzyosobowych. Można je kupić w kasie kina lub online na stronie bilety.bok.bialystok.pl.