Cudze chwalicie, swoje też znajcie! Darmowe atrakcje Białegostoku i Podlasia

Z roku na rok coraz więcej Polaków wybiera urlop w kraju. Mieszkańcy Podlasia nie muszą jednak szukać daleko, by przywieźć z wakacji zachwycające kadry i niezapomniane wspomnienia. Odkryj najciekawsze bezpłatne atrakcje Białegostoku i regionu, które warto odwiedzić tego lata!

Podlasie to jeden z najbardziej różnorodnych i klimatycznych regionów w Polsce – pełen niezwykłej kultury, historii i zachwycających widoków. Szukasz idealnego miejsca na sesję zdjęciową albo błogi odpoczynek? Dobra wiadomość! Większość najciekawszych spotów odwiedzisz bez wydawania fortuny. Gotów na małą podróż?

Darmowe atrakcje w Białymstoku

Pałac Branickich

Marzy ci się sesja w stylu Bridgertonów, ale nie masz kasy? Nic straconego, w centrum miasta znajdziesz Wersal Wschodu! Pałac Branickich jest jedną z najlepiej zachowanych rezydencji magnackich w Polsce. Zbudowany został w stylu późnobarokowym, na przestrzeni lat, w pałacu mieściła się Wojskowa Szkoła Budownictwa i Inżynierii, później Szkoła Akuszeryjna, a następnie Szkoła Akademicka Zgromadzenia Białostockiego KEN. Budynek został zniszczony w 1944 i odbudowany w latach 1946–1960. Obecnie znajduje się tu Uniwersytet Medyczny w Białymstoku.

Kompleks pałacowo-parkowy położony jest na dwóch poziomach. W części górnej znajduje się pałac oraz ogród francuski mający kształt regularnego czworoboku. Na dolnym parterze położony jest ogród o typie angielskim otoczony promenadami noszącymi nazwy bulwarów im. Kościałkowskiego i Kielanowskiego. Ze względu na to, że Pałac Branickich jest siedzibą Uniwersytetu Medycznego, część budynku jest bezpłatnie udostępniona do zwiedzania. Jeśli więc chcielibyście zobaczyć jak okazała rezydencja znajduje się w Białymstoku, to koniecznie wybierzcie się do tej magnackiej posiadłości.

Rynek Kościuszki

Czy wiesz, że rynek w Białymstoku ma kształt trójkąta? Nie? To co tu jeszcze robisz?! Rynek Kościuszki powstał w XV wieku na naturalnym rozdrożu dawnych dróg handlowych, które prowadziły m.in. do Choroszczy, Wasilkowa i Suraża. Odwiedzając Rynek Kościuszki zobaczycie wiele budowli, które wzniesiono w połowie XVIII wieku i stoją tu do dziś. Największym zabytkiem, położonym w centrum Białegostoku, jest Ratusz z wieżą zegarową. Ta okazała, późnobarokowa budowla przez lata pełniła funkcję centrum handlowego. Wokół Rynku umiejscowione są także: zbrojownia hetmańska, austeria czyli karczma, zespół katedralny, a także kamienice z ozdobnymi elewacjami i kolorowymi fasadami. Na co czekasz? Kup bilet do Białegostoku i sam sprawdź!

Akcent ZOO

Chociaż nazwa może sprawiać, że zaczniesz śpiewać „Przez twe oczy zielone”, to zoo nie ma nic wspólnego z popularnym zespołem disco polo. Chociaż jest tu zielono. Ogród powstał w latach 60. XX wieku i początkowo pełnił funkcję tymczasowego miejsca służącego do przechowywania zwierząt. W 2010 roku Akcent ZOO przeszło dużą metamorfozę i obecnie posiada status ogrodu zoologicznego, w którym zobaczymy dziko żyjące gatunki występujące w Polsce, w tym na Podlasiu.

Myślisz teraz, że tu miały być same darmowe atrakcje, SĄ! Zoo jest w pełni darmowe! Zwierzęta można oglądać całą dobę i przez cały rok. Alejki zewnętrzne wykonane są tak, że mieszkańcy zoo widoczni są przez cały czas. Dostępna jest także alejka wewnętrzna, która jest z zamykana na noc. Spacerując wewnątrz ogrodu macie do dyspozycji ławeczki, a także pomost nad stawem i kładkę widokową z ławkami.

W ogrodzie mieszkają niedźwiedzie, żubry, rysie oraz cała gama ptaków: bażanty łowne, puchacze, puszczyki a nawet kilka gatunków kury.

Bazylika Mniejsza św. Rocha w Białymstoku

Skąd masz wiedzieć, że jesteś w Białymstoku? Proste, nie przeoczysz bazyliki. Mieści się ona w samym centrum miasta, a co najlepsze, na jej wieży znajduje się punkt widokowy. Jest on bezpłatny, ale zanim na niego wejdziesz musisz nastawić się na niezły cardio wycisk. Żeby wejść na prawie 80-metrową wieżę, trzeba pokonać sto schodków! Spokojnie, himalaiści też robią przerwy w wspinaczce, dasz radę!

Punkt obserwacyjny mieści się w połowie wieży kościoła i można się na niego dostać od strony budynku parafialnego.
Z przeszklonego tarasu widokowego rozciąga się panorama Białegostoku. Widoki można podziwiać od maja do października, od poniedziałku do soboty w godz. 9.00-16.00, w niedziele i święta w godz. 14.00-17.00.

Sama bazylika również jest obiektem wartym uwagi. Kościół Św. Rocha zbudowana przed II wojną światową, parafię erygowano w 1946 roku, a od 2018 r kościół został bazyliką mniejszą. Został też odznaczony jako Pomnik Polskiej Historii.

Bazylika Archikatedralna

Pozostając w temacie kościołów w Białymstoku warto odwiedzić bazylikę archikatedralną Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. To prawie jak Katedra Kolońska, ale na zdjęciach nie będzie tak tłoczno. Jest to zespół świątynny, złożony z dwóch połączonych ze sobą budynków kościelnych: starego z początku XVII wieku oraz nowego z początku XX wieku. Ze względu na to, że obie części zostały wybudowane w różnych okresach bazylika łączy w sobie kilka stylów. Stary kościół to świątynia stworzona w stylu późnorenesansowym, nowy budynek to z kolei styl neogotycki.

Punktem obowiązkowym jest drewniany ołtarz pokryty białą polichromią ze złoceniami. Co więcej w bazylice znajdują się: epitafium Izabelli Branickiej – haftowana tkanina w pięknej ramie z 1811 – oraz krypty w której spoczywają m.in.: Katarzyna Poniatowska i Izabella z Poniatowskich Branicka. W kościele umiejscowione są późnobarokowe organy, ufundowane przez Jana Klemensa Branickiego i zbudowane w 1753 roku.

Cerkiew św. Mikołaja Cudotwórcy

Na Podlasiu żyją obok siebie ludzie o różnych wyznaniach. Szacuje się nawet, że co piąty mieszkaniec Białegostoku jest prawosławny. Cerkiew, ulokowana w samym centrum miasta, to przykład klasycyzmu rosyjskiego. Zbudowano ją w latach 1843-46 na miejscu starszej świątyni. Cerkiew powstała na planie krzyża greckiego, a jej konstrukcja przypomina wiele innych świątyń Imperium Rosyjskiego, które powstawały w tym okresie.

Wnętrze nawiązuje do stylu bizantyjskiego, a odwiedzając ją, warto zwrócić uwagę na obecne w niej ikony: Św. Mikołaja, Matki Boskiej Białostockiej, Opieki (Pokrowa) Najświętszej Marii, krzyż poświęcony u Grobu Pańskiego w Jerozolimie oraz relikwie Św. Męczennika Gabriela.

Aleja Bluesa

„Tylko nocą na mały blues” mógłby śpiewać wokalista Dżemu. Białystok to stolica polskiego bluesa. To właśnie tutaj odbywa się najstarszy festiwal muzyki bluesowej. W 2008 roku, podczas roku bluesa otwarto Aleję Bluesa. Ma ona
kształt fortepianowych klawiszy, a na upamiętniających tabliczkach znajdują się nazwiska słynnych bluesmanów m.in. Irek Dudek, Witold Frankiewicz, Jan Skrzek, Mira Kubasińska, Jerzy Kawalec, Piotr Dziemski, Sławek Wierzcholski, Leszek Winder, Tadeusz Nalepa, Ryszard Skibiński czy nieodżałowany wokalista Dżemu Ryszard Riedel.

Ponadto obok alei znajduje się malowniczy mural, na którego tle można stworzyć klimatyczną sesję, a wieczorem usiąść na ławce i zatracić się w brzmieniu bluesa.

Szlaki turystyczne

Jeśli chcecie spędzić czas aktywnie, a przy tym zwiedzać miasto, w Białymstoku znajdziecie wiele darmowych szlaków z ciekawostkami i widokami. Są to m.in.:

• Szlak Murali – najpopularniejszych dzieł należą między innymi Dziewczynka zkonewką czy Wyślij pocztówkę do babci,
• Szlak Bojar – drewniane domy i stare ulice przeplatane z nowoczesnymi budynkami na białostockich Bojarach,
• Szlak Dziedzictwa Żydowskiego – synagogi, cmentarze, szkoły, kina i teatry, pomniki, szpital oraz domy pokazujące bogactwo kulturowe pozostawione przez białostockich Żydów,
• Szlak Białostockich Fabrykantów – kluczowe obiekty związane z dawnymi potentatami przemysłu włókienniczego, tytoniowego i kapeluszniczego

Parki

Białystok to miasto, w którym około 32% powierzchni stanowią tereny zielone. Nie brakuje tu parków, skwerów oraz lasów
idealnych do spacerów albo, jeśli potrzebujecie dziennej dawki treningu, tras biegowych. Jakie to parki?

• Park Planty – powstały w okresie międzywojennym z projektu Stanisława Gralla i zajmują obszar około 14 ha. Główną atrakcją parku są podświetlane fontanny w Alei Zakochanych. W okresie letnim fontanny tworzą zmienne strumienie wody o różnych kształtach, a w weekendowe i świąteczne wieczory dodatkowo można podziwiać je w niesamowitej grze świateł. Podczas spacerów alejami Plant zobaczycie także pięknie przystrzyżone żywopłoty, kompozycje rabat kwiatowych, okazałe tuje oraz zadbane sadzawki. A dla najmłodszych przygotowano wspaniały plac zabaw, na którym z pewnością nie będą się nudzić.
• Park Zwierzyniecki – zwany „Zielonymi Płucami Białegostoku”, Utworzony został na miejscu dawnego zwierzyńca, który stanowił teren łowiecki, a obecnie jest miejscem rekreacji i odpoczynku Białostoczan. W jego centralnej części wytyczono Rezerwat Przyrody Las Zwierzyniecki, który chroni naturalne bogactwo tego miejsca. Oprócz rezerwatu, w parku znajdują się również miejsca aktywnej rekreacji i dokładnie opisane trasy biegowe. Uwagę najmłodszych podróżników przyciągnie z pewnością wodny plac zabaw, bliskość zoo lub rowerowy tor z hopkami.
• Las Solnicki położony jest w południowej części Białegostoku, w sąsiedztwie lotniska Krywlany. Powierzchnia lasu wynosi około 700 hA. To idealne miejsce dla przyrodniczych świrków. Występuje tu siedlisko boru mieszanego świeżego i drzewostanu w wieku 60-80 lat. Ponadto na terenie lasu znajduje się wiele ścieżek rekreacyjnych i rowerowych.

Muzea

Tak jak w wielu innych miastach, przy dobrym rozplanowaniu wyjazdu, miłośnicy historii znajdą coś dla siebie z darmowym wejściem.

• Muzeum Pamięci Sybiru – ogólnopolskie muzeum narracyjne przedstawiające historię polskiej obecności na Syberii od XVIII wieku, carskich zsyłek Polaków w głąb Rosji oraz represji i zbrodni sowieckich, w tym deportacji na Syberię i do Kazachstanu. Nazwa Muzeum Pamięci Sybiru odnosi się do pojęcia historycznego, nie geograficznego. Wyraz „Sybir” pochodzi najprawdopodobniej od nazwy tatarskiego grodu nad Irtyszem, okolice dzisiejszego Tobolska, zwanego Isker lub Sibir. Według innej wersji wywodzi się z tunguskiego sibur lub mongolskiego sziber oznaczającego tereny podmokłe. Słowo „Sybir” odnosi się do traumatycznego doświadczenia historycznego Polaków i innych narodów. Słowo „pamięć” w nazwie muzeum odnosi się do misji placówki, którą jest zachowanie ciągłości pamięci o polskim doświadczeniu Sybiru. Za darmo do muzeum można wejść w Środy.
• Muzeum Wojska w Białymstoku – idealne miejsce dla fanów militariów. Znajdują się tu wojskowe dzieje Podlasia i epizody z czasów II wojny światowej. Jest także wystawa Wojsko Polskie 1956-2010, na której można oglądać umundurowanie i wyposażenie wojskowe zmieniające się przez lata. Wejście do muzeum darmowe jest w Soboty.
• Muzeum Podlaskie – to aż 7 oddziałów, w których można poznać historię miasta i regionu, ale obejrzeć także liczne dzieła sztuki. Możecie tu obejrzeć stałą ekspozycję liczącą ponad 120 dzieł wybitnych malarzy, zarówno polskich jak i zagranicznych, takich jak: Marcello Bacciarelli, Jan Chrzciciel Lampi, Józef Grassi, Michał Bogoria Skotnicki czy Piotr Michałowski. Darmowy dzień w tym muzeum to Środa.
• Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego – zlokalizowane jest w zabytkowej willi gen. von Driesena. Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego to oddział Muzeum Podlaskiego. Artysta był rzeźbiarzem urodzonym w Białymstoku, ale działającym głównie w Warszawie i uznawanym za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli tzw. warszawskiej szkoły rzeźby. W muzeum zobaczyć można kolekcję kilkudziesięciu portretów tworzących Galerię Wielkich Polaków oraz realistyczne wizerunki sławnych ludzi m.in.: Mikołaja Kopernika czy Ernesta Hemingwaya.

Darmowe atrakcje na Podlasiu

Kraina Otwartych Okiennic

Szlak wiodący przez wsie Soce, Puchły i Trześcianka słynie z unikalnej, misternie zdobionej architektury drewnianej. Miejscowości te zachowały historyczne układy przestrzenne oraz tradycyjne budownictwo, w którym drewniane domy wyróżniają się bogatą ornamentyką, czerpiącą z wzorów rosyjskiej architektury ludowej.

Tatarskie Kruszyniany

Wizyta w tej tatarskiej wsi to okazja do bezpłatnego spaceru, podczas którego można zobaczyć zabytkowy drewniany meczet oraz unikalny mizar, czyli muzułmańską nekropolię. Zamieszkujący te ziemie Tatarzy — zwani Lipkami — walczyli po stronie Rzeczypospolitej w wojnie z Turcją. W podzięce za wierną służbę król Jan III Sobieski przyznał im wieś i okoliczne tereny. Stojący tu meczet to najstarsza zachowana tatarska świątynia w granicach współczesnej Polski.

Monaster Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy w Supraślu

Obronna cerkiew z narożnymi basztami, usytuowana na wysokim brzegu rzeki, to najważniejsza wizytówka Supraśla i perła Podlasia. Monaster do dziś zachował swój historyczny układ oraz pierwotną funkcję duchową. W przeszłości był ośrodkiem o randze równej Wilnu czy Kijowowi, a tutejsi mnisi i teolodzy wywierali ogromny wpływ na kulturę Rzeczypospolitej. Słynna oficyna supraska zdominowała XVIII-wieczny druk unickich ksiąg liturgicznych, wydając równolegle kluczowe dzieła epoki Oświecenia we współpracy z Komisją Edukacji Narodowej.

Puszcza Knyszyńska

Czy wiecie, że Puszcza Knyszyńska otacza Białystok niczym wielki rogal, pozostawiając nieosłoniętą tylko zachodnią stronę miasta? Kryje ona w sobie mnóstwo niezwykłych tras na spacer, a jedną z najciekawszych jest Rezerwat Przyrody Krzemianka. Bierzcie solidny preparat na komary i ruszajcie w drogę. Odcinek poprowadzony drewnianymi kładkami ma w sobie coś z wyprawy przez tajemniczą dżunglę, z tą różnicą, że pod taflą wody zamiast krokodyli i piranii czekają urokliwe bagniska Zarezerwujcie na tę wizytę około godziny.

Tykocin

Kiedyś wpadali tu polscy królowie i książęta, a dziś Tykocin przyciąga klimatem ludzi z całego świata. I w sumie nic dziwnego! Miasto zachowało swój autentyczny, historyczny układ, więc spacer po nim to dosłowna podróż w czasie. Wciąż wyraźnie widać tu granicę dawnej dzielnicy żydowskiej, a jej sercem jest monumentalna, zabytkowa synagoga, w której działa teraz świetne muzeum. Must-visit na Podlasiu!

Europejska Wioska Bociania

Tylko 2 km od Tykocina (kierunek Kiermus) znajdziecie absolutny hit Podlasia – Pentowo! Miejscówka idealna na spacer z dzieciakami i podglądanie natury. Wszystko zaczęło się tutaj od huraganu w 1992 roku, który połamawszy drzewa… stworzył bocianom idealne warunki do budowy gniazd. Dziś zamieszkują ich aż 34! Pentowo jest jedyną w Polsce Europejską Wsią Bocianią (tytuł od fundacji Euronatur). Jeśli lubicie takie klimaty, to odwiedziny w tej klekoczącej krainie są absolutną koniecznością!

Ruiny Kościoła św. Antoniego

Sezon ślubny w pełni, a wy nie macie gdzie zrobić gotyckiej sesji w ruinach? Tuż przy granicy z Białorusią
znajduje się niewielka miejscowość Jałówka. Na jej obrzeżach znajdziecie ruiny świątyni, której budowę rozpoczęto w roku 1910. Z pierwotnymi założeniami miała tutaj powstać świątynia w stylu romańskim, jednak z plany zmieniono i wygrała opcja neogotycka. Niestety, w roku 1944, cofające się wojska niemieckie zdecydowały wysadzić wieżę kościoła, a przy okazji uszkodziły całą budowlę, która nie została już nigdy odbudowana. Pozostaje jednak klimatycznym miejscem do robienia zdjęć i dumania w zaciszu leśnym.

Mostek Dowgirda

„Proszę państwa, Wysoki Sądzie, to jest profesor Rafał Wilczur” ta scena akurat tu nie powstała, chociaż wiele polskich filmów i seriali tworzono na Podlasiu. „Czarne Chmury” kręcony był w 1973 roku m.in. w Puszczy Augustowskiej. Jedna ze scen, kiedy to pułkownik Dowgird z Kacprem ukrywają się przed rejterami pod mostem, siedząc po szyję w wodzie, została uwieczniona nieopodal rezerwatu Perkuć. Z mostku Dowgirda, bo tak go nazwali okoliczni mieszkańcy, roztacza się widok na jezioro Krzywe i małe jezioro Kruglak. Sama Puszcza Augustowska jest otwarta i darmowa. Opłaty obowiązują wyłącznie na terenie Wigierskiego Parku Narodowego.

Opisane atrakcje to tylko część tego, co Podlasie ma do zaoferowania. To miejsce pełne kontrastów, bogatej historii i niezapomnianych widoków, do którego chce się wracać o każdej porze roku. Mamy nadzieję, że nasz przewodnik zainspiruje Was do własnych odkryć i stworzenia niezapomnianych wspomnień z podróży.