Ekspertka UwB w gronie doradców UNESCO i ILO. Prof. Ławski w Polskiej Akademii Umiejętności

Dwie wybitne osobowości Uniwersytetu w Białymstoku trafiły do prestiżowych gremiów naukowych. Dr hab. Marta Kowalczuk-Walędziak, prof. UwB została powołana do Niezależnej Grupy Ekspertów UNESCO i ILO, która zajmie się aktualizacją kluczowego dokumentu dotyczącego statusu nauczycieli na świecie. Z kolei prof. Jarosław Ławski, dziekan Wydziału Filologicznego UwB, dołączył do grona członków czynnych Polskiej Akademii Umiejętności.

Białostocka ekspertka w światowych pracach nad statusem nauczycieli

Dr hab. Marta Kowalczuk-Walędziak, prof. UwB, prodziekan ds. nauki i umiędzynarodowienia Wydziału Nauk o Edukacji Uniwersytetu w Białymstoku, została powołana do Niezależnej Grupy Ekspertów (Independent Expert Group on the 1966 Recommendation, IEG-66), ustanowionej wspólnie przez UNESCO i Międzynarodową Organizację Pracy (ILO). Zadaniem Grupy jest przygotowanie aktualizacji wspólnej Rekomendacji ILO/UNESCO z 1966 roku dotyczącej statusu zawodu nauczycieli.

Profesor Kowalczuk-Walędziak nie kryje, jak wiele znaczy dla niej to wyróżnienie. – To powołanie to dla mnie ogromny zaszczyt i odpowiedzialność. Prace nad tymi rekomendacjami są niezwykle ważne, ponieważ status nauczycieli nie jest wyłącznie kwestią zatrudnienia czy warunków pracy. To także pytanie o jakość edukacji i rozwoju profesjonalnego, autonomię zawodową, odpowiedzialność społeczną i przyszłość zawodu nauczyciela. Szczególnie ważne jest również dostrzeżenie roli nauczycieli akademickich, czyli osób odpowiedzialnych za kształcenie i wspieranie rozwoju profesjonalnego nauczycieli – podkreśla prof. Marta Kowalczuk-Walędziak.

Członkinie i członkowie Grupy zostali wybrani na podstawie uznanego na świecie dorobku naukowego i eksperckiego w obszarze edukacji i rozwoju zawodowego nauczycieli. Grupa skupia 24 osoby pochodzące z różnych regionów świata – Europy, Afryki, obu Ameryk, Azji, krajów arabskich i Oceanii. Prace zaplanowano na okres od czerwca 2026 do połowy 2027 roku. Pierwsze posiedzenie ekspertów odbyło się 18 czerwca 2026 roku. Zwieńczeniem prac będzie przedstawienie zaktualizowanego projektu Rekomendacji przed zgromadzeniem UNESCO w czerwcu 2027 roku.

Rekomendacja z 1966 roku, przyjęta wspólnie przez ILO i UNESCO, od sześciu dekad jest jednym z najważniejszych dokumentów międzynarodowych określających status, prawa i warunki pracy nauczycieli na całym świecie. Wyznacza standardy odnoszące się m.in. do warunków pracy, autonomii zawodowej, przygotowania do zawodu, rozwoju profesjonalnego, wolności akademickiej, bezpieczeństwa zatrudnienia oraz udziału nauczycieli w procesach decyzyjnych.

Prace Grupy mają szczególne znaczenie w kontekście współczesnych wyzwań stojących przed profesją nauczycielską: rozwoju sztucznej inteligencji, cyfryzacji, nierówności edukacyjnych, kryzysu zawodu nauczyciela, warunków pracy, dobrostanu, bezpieczeństwa zatrudnienia oraz potrzeby wzmacniania profesjonalnej autonomii nauczycieli. Więcej informacji o pracach nad aktualizacją rekomendacji można znaleźć na stronie UNESCO.

Prof. Ławski w elitarnym gronie Polskiej Akademii Umiejętności

13 czerwca 2026 roku Walne Zgromadzenie członków Polskiej Akademii Umiejętności, obradujące w Krakowie, dokonało wyboru prof. Jarosława Ławskiego do grona 22 członków czynnych PAU, reprezentujących językoznawstwo, literaturoznawstwo i historię sztuki. Wcześniej, w 2017 roku, badacz został członkiem korespondentem Akademii, jej Wydziału I Filologicznego.

Polska Akademia Umiejętności to najstarsza polska akademia naukowa, powstała w 1872 roku. Zrzesza pięciuset wybitnych uczonych z kraju i zagranicy, skupionych w sześciu wydziałach reprezentujących wszystkie dyscypliny naukowe. Członkostwo czynne w PAU należy do najbardziej prestiżowych wyróżnień w polskim środowisku naukowym.

Prof. dr hab. Jarosław Ławski jest dziekanem Wydziału Filologicznego UwB i kieruje Katedrą Badań Filologicznych „Wschód-Zachód”. Jest historykiem literatury, eseistą, krytykiem, badaczem wyobraźni i komparatystą. Wybór jego prac edytorskich i redakcyjnych obejmuje kilkadziesiąt tomów. Pełni funkcję redaktora naczelnego kilku serii wydawniczych i jest autorem licznych publikacji, m.in. Wyobraźnia lucyferyczna (1995), Marie romantyków (2003), Ironia i mistyka (2005), Bo na tym świecie Śmierć. Studia o czarnym romantyzmie (2008), Mickiewicz – mit – historia. Studia (2010) oraz Miłosz: Kroniki istnienia. Sylwy (2015).

Prof. Ławski jest członkiem rady redakcyjnej czasopisma „Wiek XIX. Rocznik Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza” oraz Kapituły Ogólnopolskiej Nagrody Literackiej im. Franciszka Karpińskiego. Od 2015 roku przewodniczy jury Nagrody Poetyckiej im. K. I. Gałczyńskiego „Orfeusz”.

Oba wyróżnienia to dowód na to, że Uniwersytet w Białymstoku coraz mocniej zaznacza swoją obecność na mapie światowej i ogólnopolskiej nauki – i że badania prowadzone przez białostockich naukowców wpisują się w najważniejsze debaty dotyczące przyszłości edukacji i kultury.