Od 13 kwietnia 2026 roku obowiązują nowe przepisy dotyczące zwolnień lekarskich w ZUS. Zmiany precyzują zasady utraty prawa do zasiłku chorobowego, rozszerzają uprawnienia kontrolerów oraz wprowadzają nowe możliwości zatrudniania kadry medycznej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.
Nowelizacja ustawy zasiłkowej doprecyzowuje kluczowe pojęcia związane ze zwolnieniami lekarskimi. „Celem zwolnienia od pracy z powodu choroby jest leczenie i regeneracja zdrowia pracownika, a w konsekwencji odzyskanie zdolności do pracy. Nowelizacja ustawy zasiłkowej doprecyzowuje pojęcia pracy zarobkowej oraz aktywności niezgodnej z celem zwolnienia” – informuje Krystyna Michałek, regionalny rzecznik prasowy ZUS województwa kujawsko-pomorskiego.
Podstawowa zasada pozostaje niezmieniona – czas zwolnienia lekarskiego powinien być przeznaczony na leczenie i powrót do zdrowia. Pracownik nie może wykonywać pracy zarobkowej ani podejmować działań utrudniających leczenie. W przeciwnym razie może utracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia.
Co oznacza praca zarobkowa i aktywność niezgodna z celem zwolnienia
Praca zarobkowa to każda czynność o charakterze zarobkowym, niezależnie od podstawy prawnej jej wykonywania. Nie obejmuje jednak czynności incydentalnych, czyli takich, których podjęcie w okresie zwolnienia wymagają istotne okoliczności. Istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy.
Aktywność niezgodna z celem zwolnienia to działania utrudniające lub wydłużające proces leczenia albo rekonwalescencję. Nie zalicza się do nich zwykłych czynności życia codziennego ani czynności incydentalnych wynikających z ważnych okoliczności.
Dozwolone czynności podczas zwolnienia
Osoba niezdolna do pracy może wykonywać określone czynności bez ryzyka utraty świadczeń. Dozwolone są przede wszystkim czynności związane ze stanem zdrowia: wizyty u lekarza, wyjścia do apteki, udział w zabiegach medycznych lub rehabilitacji, inne działania zalecone przez lekarza.
Przepisy dopuszczają także zwykłe czynności życia codziennego, takie jak codzienne zakupy żywności czy odprowadzenie dziecka do przedszkola, szczególnie gdy osoba jest samotna i nie może liczyć na pomoc innych. Możliwe są również czynności incydentalne wynikające z istotnych okoliczności – jednorazowe podpisanie dokumentów, udział w pogrzebie bliskiej osoby czy załatwienie sprawy urzędowej, której nie można przełożyć.
Nowe przepisy doprecyzowały zasady kontroli prawidłowego wykorzystywania zwolnień lekarskich. Nadal prowadzą je płatnicy składek oraz ZUS, obejmując zarówno zwolnienia z powodu choroby, jak i te związane z opieką nad chorym członkiem rodziny. Kontrole mogą dotyczyć także osób, które utraciły tytuł do ubezpieczenia chorobowego.
Kontrolerzy zyskali nowe uprawnienia: mogą wylegitymować osobę kontrolowaną, wejść do miejsca przeprowadzania kontroli oraz uzyskać informacje od osoby kontrolowanej, jej płatnika składek i lekarza leczącego.
Wprowadzono również istotne zmiany dotyczące kwalifikacji i zatrudniania kadry medycznej w ZUS. Dotychczas orzeczenia wydawali wyłącznie lekarze specjaliści zatrudnieni na podstawie umowy o pracę. Teraz w określonych sprawach orzeczenia będą mogli wydawać także fizjoterapeuci ze specjalizacją w sprawach rehabilitacji leczniczej oraz pielęgniarki i pielęgniarze ze specjalizacją w sprawach niezdolności do samodzielnej egzystencji.
Zmieniają się wymagania wobec lekarzy orzeczników. Oprócz lekarzy specjalistów będą nimi mogli być także lekarze w trakcie szkolenia specjalizacyjnego oraz lekarze z co najmniej 5-letnim stażem pracy. Wprowadzono bardziej elastyczne formy współpracy – kadra medyczna będzie mogła wykonywać pracę zarówno na podstawie umowy o pracę, jak i umowy o świadczenie usług.
Reklama